ตุรกีต้องการอะไรจากการให้ความช่วยเหลืออียูเรื่องวิกฤตผู้อพยพ
คริส มอร์ริส ผู้สื่อข่าวบีบีซีที่กรุงบรัสเซลส์ รายงานว่า เรื่องหนึ่งที่เห็นได้ชัดจากการประชุมวาระฉุกเฉินผู้นำสหภาพยุโรป (อียู) กรณีวิกฤตผู้อพยพเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา คือตุรกีได้ก้าวขึ้นมาเป็นพันธมิตรหลักของยุโรปอย่างรวดเร็ว ในช่วงที่ยุโรปกำลังต้องการมิตรเป็นอย่างยิ่ง หากยังหวังที่จะยับยั้งการหลั่งไหลของผู้อพยพเข้าไปในยุโรป นอกจากนั้นตุรกียังได้กลายเป็นประตูเชื่อมระหว่างสงครามกลางเมืองในซีเรียกับอียูด้วย โดยในขณะนี้ผู้อพยพใช้เส้นทางจากตุรกีผ่านทะเลเอเจียนเพื่อเข้าไปยังเกาะแก่งต่าง ๆ ของกรีซ และเส้นทางนี้มีการเข้าออกได้ง่าย การตรวจตราเป็นไปอย่างหละหลวม ผู้สื่อข่าวตั้งคำถามว่าหากจะมีการแก้ไขช่องโหว่ตรงนี้ ตุรกีจะได้อะไรตอบแทน
จนถึงขณะนี้ คณะมนตรีของอียูเสนอเงินให้ตุรกีราว 40,300 ล้านบาท เพื่อช่วยตุรกีจัดการกับผลกระทบต่าง ๆ จากกรณีที่ในขณะนี้มีผู้ลี้ภัยชาวซีเรียอยู่ในตุรกีราว 2,000,000 คน นอกจากนั้นตุรกียังมีชื่อเด่นอยู่ในข้อสรุปของการประชุมสุดยอดด้วย ขณะที่นางอังเกลา แมร์เคิล ผู้นำเยอรมนีได้กล่าวถึงตุรกีหลายครั้ง ทั้งย้ำถึงปัญหาท้าทายใหญ่ ๆ หลายเรื่องที่ตุรกีกำลังเผชิญอยู่
อย่างไรก็ตาม ผู้สื่อข่าวบีบีซีบอกว่าตุรกีต้องการมากกว่าเงินและมีเป้าหมายที่ใหญ่กว่าเรื่องเงิน ทั้งนี้รัฐบาลตุรกีบอกว่าได้ใช้เงินไปเกือบ 282,000 ล้านบาทแล้วในการดูแลผู้อพยพชาวซีเรีย และเงินอีกราว 40,300 ล้านบาทจากอียู ไม่น่าจะทำให้สถานการณ์เปลี่ยนไปมากนัก ในจดหมายที่ตุรกีส่งให้กับบรรดาผู้นำอียูในระหว่างการประชุม นายกรัฐมนตรีอาเหม็ด ดาวูทโอลูได้เสนอเรื่องเขตกันชนและเขตห้ามบิน ครอบคลุมพื้นที่ 80 กิโลเมตรในพื้นที่ทางเหนือของซีเรีย หากสามารถทำให้บริเวณดังกล่าวปลอดภัยได้ ก็สามารถใช้รองรับเพื่อให้ผู้ลี้ภัยเดินทางกลับแบบสมัครใจ หรืออีกนัยหนึ่ง หากไม่ต้องการให้ผู้อพยพทั้งหมดเดินทางเข้าไปในยุโรป ตุรกีก็ช่วยผลักดันให้พวกเขากลับเข้าไปในเขตปลอดภัยในซีเรียได้
ในตอนแรก ดูเหมือนว่านี่เป็นแผนที่ดีและมีความเป็นไปได้ แต่หากพิจารณาอย่างถี่ถ้วนจะเห็นได้ว่าแผนนี้เต็มไปด้วยอันตราย ทำได้ยากและมีปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์ ตุรกีเคยเสนอแผนนี้มาแล้ว และดูเหมือนว่าวิกฤตผู้อพยพในขณะนี้เป็นอีกโอกาสหนึ่งที่ตุรกีใช้เน้นย้ำถึงแผนนี้อีกหน
อีกเหตุผลที่ตุรกีต้องการให้มีเขตกันชน ก็เพื่อแบ่งแยกกลุ่มนักรบชาวเคิร์ดที่กำลังห้ำหั่นกับกลุ่มรัฐอิสลามในซีเรีย ออกจากกลุ่มกบฏชาวเคิร์ดพีเคเคที่กำลังสู้รบกับหน่วยความมั่นคงของตุรกีอยู่ในประเทศตุรกี ผู้สื่อข่าวชี้ว่าไม่แปลกที่อียูไม่กระตือรือร้นต่อข้อเสนอของตุรกี เมื่อเป็นเช่นนี้ ตุรกีจะได้อะไรตอบแทน หากจะร่วมมือในการหาทางคลี่คลายวิกฤตผู้อพยพ เรื่องหนึ่งที่เป็นไปได้คือการเปิดเสรีการตรวจตราวีซ่า ซึ่งท้ายที่สุดมีเป้าหมายให้คนสัญชาติตุรกีสามารถเดินทางเข้าออกยุโรปได้เสรีโดยไม่ต้องใช้วีซ่า โดยชาติในยุโรปยังมีความเห็นไม่ตรงกันในเรื่องนี้
อย่างไรก็ตาม นางแมร์เคิลมีกำหนดจะพบหารือกับนายกรัฐมนตรีดาวูทโอลูที่นครนิวยอร์กในสัปดาห์หน้า หลังจากนั้นประธานาธิบดีเรเจป แทยิป แอร์โดอัน จะเดินทางไปกรุงบรัสเซลส์เพื่อเข้าร่วมประชุมกับประธานคณะมนตรีอียูและคณะกรรมาธิการอียู ผู้สื่อข่าวคาดว่าการหารือคงจะเป็นไปอย่างเข้มข้น เพราะอียูเห็นว่าตุรกียังปราบปรามกลุ่มนักค้ามนุษย์ ที่นำคนข้ามทะเลเอเจียนเข้าไปยังกรีซไม่จริงจังเพียงพอ แต่นายแอร์โดอันคงจะแย้งว่า ตุรกีเองก็แบกรับภาระเรื่องผู้ลี้ภัยตามลำพังมาเป็นเวลานานแล้ว
ผู้สื่อข่าวบีบีซีชี้ว่าสถานการณ์คงจะไม่คลี่คลาย หากความสัมพันธ์ระหว่างตุรกีกับอียูไม่ราบรื่น ขณะนี้การหารือถึงอนาคตของตุรกีในการเข้าเป็นสมาชิกอียูก็ยังไม่คืบหน้า นอกจากนั้น เมื่อเร็ว ๆ นี้ ประธานาธิบดีแอร์โดอันยังถูกวิพากษ์วิจารณ์หลายเรื่อง ทั้งเรื่องเสรีภาพสื่อไปจนถึงการใช้อำนาจที่ถูกมองเป็นเผด็จการมากขึ้น อย่างไรก็ตามตอนนี้อียูต้องการนายแอร์โดอันมากกว่าแต่ก่อน เพราะถ้าไม่เช่นนั้น ยุโรปอาจเจอวิกฤตผู้อพยพที่ขยายวงกว้างมากขึ้น แต่อย่างไรก็ตามสิ่งหนึ่งที่รับประกันได้ก็คือ นายแอร์โดอันจะเจรจาต่อรองกับอียูอย่างแข็งขันแน่นอน
ภาพประกอบ (แฟ้มภาพ) ตุรกีปิดกั้นพรมแดนทางบกกับกรีซ แต่ผู้อพยพนับพันยังหลั่งไหลออกจากตุรกีไปยังกรีซทางทะเล