รายงาน: 50 ปีการจากไปของ จิตร ภูมิศักดิ์ จาก ‘ผีใบ้หวย’ สู่ ‘อาจารย์จิตร’

<div style="margin: 10px;"> </div> <div style="margin: 10px;"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <img border="0" height="364" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjiaZ5A5ootCu29T1QFjFtA9JYK0yavXyy-dSBmqGj3FPjYO2F5ig3jUNd1xNvrzZyoQ2uXgF-ybM97hQl9rdbiAHZDnh59qiZCEgLS4nFFhOFk27cVPFAoWihkcZCC6nRjZ0LX23tThZc/s640/2016-09-28_205038.jpg" width="640" /></div> <strong><br /></strong> <strong>รายงาน: 50 ปีการจากไปของ จิตร ภูมิศักดิ์ จาก ‘ผีใบ้หวย’ สู่ ‘อาจารย์จิตร’</strong></div> <div style="margin: 10px;"> Posted: 04 May 2016 04:55 AM PDT  (อ้างอิงจากอีเมล์ข่าว เวบไซท์ประชาไท)</div> <div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> วันที่ 5 พฤษภาคมนี้ ครบรอบ 50 การตายของจิตร ภูมิศักดิ์ ตลอดเวลากว่า 50 ปี ที่ผ่านมา ตำนานของจิตรถูกนำมาประกอบสร้<wbr></wbr>างอยู่หลายครั้ง ทั้งในพื้นที่และสถานะที่ต่างกั<wbr></wbr>นออกไป จาก ‘ผีบักข่อหล่อ’ ถึง ‘อาจารย์จิตร’ และ ‘เจ้าพ่อหวย’</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> จิตร ภูมิศักดิ์ เสียชีวิตในวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 เป็นเวลากว่า 50 ปีหลังจากการเสียชีวิตของบัณฑิ<wbr></wbr>ตอักษรศาสตร์ผู้นี้ มีผู้คนนำเรื่องราวเขามาเล่<wbr></wbr>าขานสืบต่อกันมากมาย ทั้งในรูปแบบฐานะที่ต่างกั<wbr></wbr>นไปในบริบท สถานที่ และช่วงเวลาที่ต่างกัน จิตรถูกปลูกสร้างให้เป็นทั้งศิ<wbr></wbr>ลปิน นักคิด นักเขียน นักปฏิวัติ ผู้ทรงอิทธิพลของขบวนการนักศึ<wbr></wbr>กษาในเมือง ไปจนถึง ‘เจ้าพ่อจิตร’ ‘อาจารย์จิตร’ ‘บุคคลสำคัญของท้องถิ่น’ ของคนในตำบลคำบ่อ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร ถึงกับจะพูดได้ว่าชื่อจิตร ภูมิศักดิ์ เป็นที่รู้จักกันก็เมื่อหลั<wbr></wbr>งจากที่เขาเสียชีวิตไปแล้ว มากกว่าในช่วงที่เขามีชีวิตอยู่<wbr></wbr>ด้วยซ้ำไป หลายคนอาจจะเรียกมันว่าการเกิ<wbr></wbr>ดใหม่ของจิตร</div> <h3 style="background-color: white; color: #282828; font-family: Raleway, sans-serif; font-size: 24px; font-weight: normal; line-height: 1.1; margin: 20px 0px 10px; text-rendering: optimizeLegibility;"> <br />ช่วง 14 ตุลา การกำเนิดของตำนานจิตร ภูมิศักดิ์ การแพร่หลายของผลงานจิตร</h3> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> หลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นช่วงจิตรเป็นที่รู้จักอย่<wbr></wbr>างแพร่หลายในหมู่นักศึกษาปั<wbr></wbr>ญญาชน จากการที่ผลงานของเขาในขณะที่มี<wbr></wbr>ชีวิตอยู่ถูกนำมาตีพิมพ์เผยแพร่<wbr></wbr>อีกครั้ง จนเป็นเหมือนการกลับมาเกิดใหม่<wbr></wbr>ของจิตร<br /> <br /> “จิตรนั้นเป็นผู้ ‘มีการก่อเกิดสองครั้ง’ ครั้งแรกคือเขาเกิดและดั<wbr></wbr>บไปตามวิถีของของนักสู้เพื่อสิ<wbr></wbr>ทธิประชาธิปไตยในระบอบเผด็จการ ครั้งที่สองเป็นกำเนิดแห่ง ‘ตำนาน จิตร ภูมิศักดิ์’ นับเป็นตำนานกล่าวขานจนถึงปัจจุ<wbr></wbr>บัน วันเกิดครั้งที่สองนี้ อุบัติขึ้นในวันที่คนไทยลื<wbr></wbr>มยากคือ 14 ตุลาคม 2516” เคร็ก เจ. เรย์โนลด์ นักประวัติศาสตร์และเอเชียศึ<wbr></wbr>กษาชาวอเมริกา เขียนไว้ในคำนำของหนังสือ ‘ความคิดแหวกแนวของไทย: จิตรภูมิศักดิ์และโฉมหน้าศักดิ์<wbr></wbr>นาไทยในปัจจุบัน’<br /> <br /> เดิมทีในช่วงที่จิตรยังคงมีชีวิ<wbr></wbr>ตอยู่ ชื่อเสียงของจิตรยังจำกัดอยู่<wbr></wbr>เพียงแค่ในวงปัญญาชนบางกลุ่มเท่<wbr></wbr>านั้น เหตุการณ์ที่ทำให้จิตร ภูมิศักดิ์เป็นที่รู้จักกั<wbr></wbr>บสาธารณะอยู่บ้างคือ เหตุการณ์ที่จิตรถูกจับโยนบกที่<wbr></wbr>กลางหอประชุมจุฬาลงกรณ์โดยกลุ่<wbr></wbr>มนิสิต นำโดยนายสีหเดช บุนนาค จากการที่จิตรเป็นสาราณียกรให้<wbr></wbr>กับหนังสือประจำปีของจุฬาลงกรณ์<wbr></wbr>มหาวิทยาลัย จิตรมามีชื่อเสียงเป็นที่ได้รั<wbr></wbr>บความสนใจอย่างมากซึ่งเปรี<wbr></wbr>ยบเหมือนการเกิดใหม่ของจิตรในช่<wbr></wbr>วงยุคเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 หลังจากที่จิตรเสียชีวิตไปแล้<wbr></wbr>วนานกว่า 7-8 ปี<br /> <br /> จุดเปลี่ยนอยู่ที่มีการนำงานเขี<wbr></wbr>ยนของจิตรมาตีพิมพ์ขึ้นใหม่ โดยปัญญาชนคนอื่นๆ เช่น ประวุฒิ ศรีมันตะ และนิสิต จิรโสภณ ที่นำผลงานของจิตรนำมารวบรวมตี<wbr></wbr>พิมพ์ใหม่ โดยผลงานสำคัญที่ทำให้จิตรเป็<wbr></wbr>นที่รู้จักในวงกว้างคือ บทความชื่อ ‘โฉมหน้าศักดินาไทย’ ซึ่งจิตรเขียนไว้ตั้งแต่ปี 2500 ลงในวารสาร ‘นิติศาสตร์ 2500’ ในนามปากกา ‘สมสมัย ศรีศูทรพรรณ’ ซึ่งเป็นบทความที่มีการวิพากษ์<wbr></wbr>วิจารณ์ระบอบศักดินาอย่างเป็<wbr></wbr>นระบบ และเป็นงานที่มีความแปลกใหม่<wbr></wbr>แหวกจากการศึกษาประวัติศาสตร์<wbr></wbr>ในขณะนั้น โดยใช้แนวคิดของฝ่ายซ้ายแนวมาร์<wbr></wbr>กซิสต์เป็นเครื่องมือในการวิ<wbr></wbr>เคราะห์สังคม และอีกผลงานสำคัญของจิตรก็คือ ‘ศิลปะเพื่อชีวิต’ ที่ตีพิมพ์ในปี 2550 ในนามปากกา ทีปกร ซึ่งภายหลังได้ถูกนำไปตีพิมพ์<wbr></wbr>รวมกับบทความอื่นๆ ของเขาในชื่อ ศิลปะเพื่อชีวิต ศิลปะเพื่อประชาชน โดยมีเนื้อหาวิพากษ์การสร้<wbr></wbr>างสรรค์งานศิลปะ ผลงานชิ้นนี้มีอิทธิพลอย่างสู<wbr></wbr>งต่อขบวนการนักศึกษา<br /> <br /> ผลงานทั้งสองชิ้นดังกล่าวทำให้<wbr></wbr>ชื่อจิตรกลับมามีชีวิตอีก แต่ไม่ได้เป็นเพียงแค่นายจิตร ภูมิศักดิ์เท่านั้น แต่เป็นชีวิตของจิตร ภูมิศักดิ์ ศิลปินนักรบประชาชน โดยหลังจากเหตุการณ์ 14 ตุลา ผลงานทั้งสองชิ้นนี้ถูกนำมาตีพิ<wbr></wbr>มพ์ซ้ำอีกหลายครั้งจนกลายเป็<wbr></wbr>นหนังสือขายดีที่นักศึกษาในช่<wbr></wbr>วงเวลานั้นนิยมอ่าน อีกทั้งมีการขุดค้นผลงานชิ้นอื่<wbr></wbr>นๆ ของจิตร ภูมิศักดิ์ นำมาเผยแพร่ โดยส่วนใหญ่เป็นผลงานที่เคยถู<wbr></wbr>กตีพิมพ์มาก่อนแล้ว แต่ไม่มีใครทราบว่าเป็<wbr></wbr>นผลงานของเขา เพราะจิตรใช้นามปากกาในการเขียน จึงต้องมีการขุดค้นหาผลงานของจิ<wbr></wbr>ตร  มีการเก็บรวบรวมนิตยสารเก่าที่<wbr></wbr>มีอยู่ตามหอสมุดต่างๆ โดยตีความจากสำนวนการเขี<wbr></wbr>ยนการนำเสนอต่างๆ เพื่อให้ทราบว่างานชิ้นไหนเป็<wbr></wbr>นของจิตร<br /> <br /> “หลัง 14 ตุลามีการพิมพ์หนังสือโฉมหน้าศั<wbr></wbr>กดินาไทยใหม่อยู่หลายครั้ง กลายเป็นหนังสือขายดีเป็นอันดั<wbr></wbr>บต้นๆ นักศึกษาทุกคนยุคนั้นนิยมอ่านกั<wbr></wbr>นมาก ตอนนั้นใครต่อใครก็หันไปอ่<wbr></wbr>านงานของจิตร ทำให้จิตรมีชื่อเสียงโด่งดังอย่<wbr></wbr>างมากมาย ซึ่งตอนนั้นจิตรตายไปแล้วกว่า 7-8 ปี จนถึงกับมีการแต่งเพลงจิตร ภูมิศักดิ์ขึ้นมา โดยสุรชัย จันธิมาธร ในปี 2517 มีการจัดงานสัมมนาเกี่ยวกับจิตร สรุปง่ายๆ คือในช่วงปี 2516-2517 จิตรเป็นที่รู้จักอย่างกว้<wbr></wbr>างขวาง เรื่องราวของจิตรถูกนำมาขุดค้<wbr></wbr>นและเล่าใหม่ งานของเขามีอิทธิพลต่อขบวนการนั<wbr></wbr>กศึกษาในสมัยนั้นอย่างมาก” สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าถึงบรรยากาศของขบวนการนักศึ<wbr></wbr>กในช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา ที่ผลงานของจิตรได้รับความนิ<wbr></wbr>ยมอย่างสูงในหมู่นักศึกษาปั<wbr></wbr>ญญาชนขณะนั้น</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <img alt="" class="aligncenter" data-mce-src="https://blogger.googleusercontent.com/img/proxy/AVvXsEhn5eHCSIsXTkSbkLJOyixmDeO8MrvMOUCPk4OPqGEEmxNBGOMnR938XBXShW37Uma_00P-z93aVTIR1zwYL_3CIfkM4oQUyWBxPzZ9tUS3pXq4L7GjWU6V-vYTsMiW8nxpEWMhunISFgU6FkesHAnjiL5ISM1RyBJlP_4S8PJk=s0-d-e1-ft" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/proxy/AVvXsEhn5eHCSIsXTkSbkLJOyixmDeO8MrvMOUCPk4OPqGEEmxNBGOMnR938XBXShW37Uma_00P-z93aVTIR1zwYL_3CIfkM4oQUyWBxPzZ9tUS3pXq4L7GjWU6V-vYTsMiW8nxpEWMhunISFgU6FkesHAnjiL5ISM1RyBJlP_4S8PJk=s0-d-e1-ft" style="border: 0px; display: block; height: auto; margin: 0px auto 15px; max-width: 100%; vertical-align: middle;" /></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <br /> บรรยากาศทางการเมืองที่เปิดกว้<wbr></wbr>างในช่วงหลังการสิ้นสุ<wbr></wbr>ดของระบอบเผด็จการสฤษดิ์-ถนอม เป็นยุคที่เสรีภาพและประชาธิ<wbr></wbr>ปไตยพอจะมีช่องทางได้เติบโตอยู่<wbr></wbr>บ้าง ขบวนการนักศึกษาประชาชนเริ่มเติ<wbr></wbr>บโต มีการผลิตผลงานหนังสือทั้<wbr></wbr>งวรรณกรรมและทฤษฎีการเมื<wbr></wbr>องจำนวนมาก ผลงานของนักเขียนหัวก้าวหน้<wbr></wbr>าหลายคน ก็ได้ถูกนำมาเผยแพร่อย่างแพร่<wbr></wbr>หลาย ผลงานและเรื่องราวชีวิตของจิ<wbr></wbr>ตรก็ถูกขุดค้นขึ้นมาอีกครั้ง<br /> <br /> “ที่กล่าวกันว่า จิตรเกิดครั้งที่สอง ช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 ก็เพราะว่ามีเยาวชนคนหนุ่มสาวรุ<wbr></wbr>่นนั้น ทำการขุดงานคิด งานเขียน และงานปฏิวัติของเขาขึ้นมาอี<wbr></wbr>กครั้ง ดังนั้น สิ่งที่เขาได้ทำไว้ในช่วงทศวรรษ 2490-2500 และถูกลืมเลือนไปเนื่<wbr></wbr>องจากระบอบเผด็จการสฤษดิ์-ถนอม จึงกลับมามีพลังใหม่ มีคนได้รับแรงบันดาลใจจากจิตร มีคนต้องการเรียนรู้จากจิตร และมีคนต้องการสืบสานปณิ<wbr></wbr>ธานของจิตร ถ้าจะว่าไปเขาก็กลายเป็นอมตะ และผู้คนกับสังคมนี้ก็จะลื<wbr></wbr>มเขาไม่ได้เช่นกัน น่าเชื่อว่าในอนาคตก็จะมีคนต้<wbr></wbr>องการเรียนรู้จากจิตรอยู่ร่ำไป” ศาสตราจารย์พิเศษ ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ประธานมูลนิธิจิตร ภูมิศักดิ์กล่าว<br /> <br /> นอกจากนั้น พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) เองก็เข้ามามีส่วนในการผลักดั<wbr></wbr>นสนับสนุนให้มีการเผยแพร่<wbr></wbr>ผลงานของจิตร โดยคนของ พคท. ที่ทำงานอยู่ในเมืองได้<wbr></wbr>นำผลงานของจิตรส่งมอบให้สำนักพิ<wbr></wbr>มพ์ที่มีคนของ พคท. ควบคุมอยู่ตีพิมพ์เผยแพร่<wbr></wbr>ผลงานเหล่านั้น<br /> <br /> การสร้างตัวตน จิตร ภูมิศักดิ์ ในสถานที่วายชีวา จากผู้ก่อการร้ายสู่บุคคลสำคั<wbr></wbr>ญของรัฐ จากผีกลางทุ่งสู่อาจารย์จิตร<br /> ชื่อ จิตร ภูมิศักดิ์ กว่าจะเป็นที่รู้จักในตำบลคำบ่อ สถานที่เสียชีวิตของเขา ต้องใช้เวลากว่า 20 ปีจากวันที่เขาเสียชีวิต ปัจจุบันในทุกวันที่ 5 พฤษภาคมของทุกปีจะมีการจั<wbr></wbr>ดงานรำลึกการจากไปของจิตร ในฐานะบุคคลสำคัญทางประวัติ<wbr></wbr>ศาสตร์ท้องถิ่น จากที่ก่อนหน้านี้เขาเคยเป็นผู้<wbr></wbr>ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์และผี<wbr></wbr>กลางทุ่งนา การสร้างตัวตนของจิตรในท้องถิ่<wbr></wbr>นจึงต้องผ่<wbr></wbr>านเวลาและกระบวนการมากมาย<br /> </div> <blockquote style="background-color: white; border-left-color: rgb(238, 238, 238); border-left-style: solid; border-left-width: 5px; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 0px 0px 20px; padding: 10px 20px;"> <div style="font-size: 17.5px; line-height: 1.25; margin-left: 10px; margin-right: 10px; margin-top: 10px;"> เขาตายในชายป่าเลือดทาดินเข็ญ ยากเย็นข้นแค้นอับจน<br /> ถึงวันพรากเขาลงมาจากยอดเขา ใต้เงามหานกอินทรี<br /> ล้อมยิงโดยกระหยิ่ม อิ่มในเหยื่อตัวนี้<br /> โชคดี สี่ขั้นพันดาวเหมือนดาวร่วงหล่น<br /> ความเป็นคนล่วงหาย ก่อนตายจะหมายสิ่งใด</div> </blockquote> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <br /> เพลงจิตร ภูมิศักดิ์ แต่งโดยสุรชัย จันทิมาธร เพื่ออุปมาเหตุการณ์การเสียชีวิ<wbr></wbr>ตของบัณฑิตอักษรศาสตร์ จากรั้วจามจุรีที่ต้องจบชีวิ<wbr></wbr>ตลงด้วยกระสุนของอาสาสมัครรั<wbr></wbr>กษาดินแดนและกำนันแหลมหรือคำพน อำพล ในวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 ณ บ้านหนองกุง ตำบลคำบ่อ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร การตายของจิตร ภูมิศักดิ์ หรือสหายปรีชาวันนั้น ในเวลาต่อมาจะทำให้ตำบลแห่งนี้<wbr></wbr>มีชื่อเสียงในฐานะสถานที่วายชี<wbr></wbr>วาของปัญญาชนนักปฏิวัติคนสำคั<wbr></wbr>ญของประเทศไทย โดยใช้เวลากว่า 20 ปี กว่าที่ผู้ก่อร้ายคอมมิวนิสต์<wbr></wbr>จะกลายมาเป็นบุคคลสำคัญของท้<wbr></wbr>องถิ่นที่รัฐส่งเสริมให้มี<wbr></wbr>การหวนรำลึกถึงอย่างสม่ำเสมอ จาก ‘ผีบักข่อหล่อ’ จนกลายมาเป็น ‘อาจารย์จิตร’ ที่เคารพของชาวบ้านในตำบลคำบ่อ<br /> <br /> จิตร ภูมิศักดิ์ ได้เข้าร่วมต่อสู้กับพรรคคอมมิ<wbr></wbr>วนิสต์แห่งประเทศไทย หลังได้รับการปล่อยตัวจากเรื<wbr></wbr>อนจำลาดยาว ซึ่งจิตรถูกจับกุมในข้<wbr></wbr>อหากระทำการอันเป็นคอมมิวนิสต์<wbr></wbr>ภายหลังจากที่จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ทำการรัฐประหารยึดอำนาจจอมพล ป.พิบูลสงครามเพียงหนึ่งวัน โดยจิตรได้ขอทางพรรคเข้<wbr></wbr>าทำงานมวลชนในเขตงานเลขที่ 555 แถบอำเภอวาริชภูมิซึ่งยังเป็นพื<wbr></wbr>้นที่สีขาว ทั้งยังเป็นพื้นที่มีกำลั<wbr></wbr>งทหารตั้งรับอยู่หนาแน่น ในวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 จิตรอาสาลงจากภูเขามายังหมู่บ้<wbr></wbr>านหนองกุง เพื่อมาขออาหารจากหญิงชาวบ้<wbr></wbr>านเพื่อนำกลับไปให้สหายร่วมรบที<wbr></wbr>่รออยู่บนภูเขา ซึ่งก่อนหน้านั้นหน่วยของจิตรมี<wbr></wbr>การปะทะกับเจ้าหน้าที่รัฐจนต้<wbr></wbr>องล่าถอยไปอยู่บนภูเขา หลังจากหญิงชาวบ้านได้<wbr></wbr>มอบอาหารให้แก่เขาแล้ว หญิงชาวบ้านคนดังกล่าวจึงนำข่<wbr></wbr>าวการมาเยือนของเขา ไปแจ้งแก่กำนันแหลม จากนั้นกำนันแหลมจึ<wbr></wbr>งรวบรวมอาสาสมัครรักษาดินแดนไล่<wbr></wbr>ตามจิตรไปถึงทุ่งนาชายป่าและยิ<wbr></wbr>งจิตรจนเสียชีวิต ศพของจิตรถูกเผาทำลายทันทีในวั<wbr></wbr>นนั้น หลังจากที่จิตรเสียชีวิตลง ก็ไม่มีการเคลื่<wbr></wbr>อนไหวทำงานมวลชนของพรรคคอมมิวมิ<wbr></wbr>สต์ในพื้นที่แถบนี้อีกเลย เพราะถูกมองเป็นพื้นที่ ‘ล้าหลัง’ และถูกยึดกุมโดยรัฐ<br /> <br /> กำนันแหลม เจ้าของฉายาสี่ขั้นพันดาว ได้เป็นหนึ่งในห้าผู้นำท้องถิ่<wbr></wbr>นในภาคอีสานที่ได้รับคัดเลื<wbr></wbr>อกให้เดินทางไปศึกษาดูงานที่<wbr></wbr>ประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นเวลากว่<wbr></wbr>าสองเดือน ไม่แน่ชัดว่าเป็นผลมาจากวี<wbr></wbr>รกรรมของเขาในวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 หรือไม่ อีกทั้งยังได้รับเลือกเป็นกำนั<wbr></wbr>นดีเด่นในปีเดียวกัน จากบทบาทที่กำนันแหลมเป็นหัวเรื<wbr></wbr>อสำคัญในการปราบปรามคอมมิวนิสต์<wbr></wbr>ในพื้นที่ และมีส่วนในโครงการพัฒนาในชุมชน อย่างตัดถนนเข้าหมู่บ้าน จัดระเบียบหมู่บ้านจนทำให้ท้<wbr></wbr>องถิ่นปราศจากอิทธิพลของคอมมิ<wbr></wbr>วนิสต์ ในส่วนของจิตรกลายเป็น ‘ผีบักข่อหล่อ’ (คำว่าบักข่อหล่อเป็นคำภาษาอี<wbr></wbr>สานใช้อธิบายสิ่งที่มีขนาดเล็<wbr></wbr>กหรือไม่สมบูรณ์ ที่ชาวบ้านเรียกจิตรเช่นนี้ น่าจะมาจากการที่ศพของจิตรขณะที<wbr></wbr>่เสียชีวิตอยู่ในสภาพนอนขดตั<wbr></wbr>วเล็ก) ที่ชาวบ้านหนองกุงร่ำลือกันถึ<wbr></wbr>งการให้หวยที่แม่นของผีตนนี้<br /> <br /> “ช่วงที่ผมเข้าป่าในช่วงก่อน 6 ตุลา ผมได้มีโอกาสเข้าไปในฐานที่มั่<wbr></wbr>นภูพานของพรรคและได้เข้าร่<wbr></wbr>วมโรงเรียนการเมือง ผมมีความแปลกใจอยู่อย่างหนึ่งคื<wbr></wbr>อ ตอนที่อยู่ในเมือง จิตรเป็นเหมือนฮีโร่ เป็นแบบอย่างของเรา แต่พอเข้ามาในป่ากลับไม่มีใครพู<wbr></wbr>ดถึงจิตรเลย จะถูกพูดถึงบ้างเฉพาะในกลุ่มนั<wbr></wbr>กศึกษา ส่วนสหายชาวนาที่ไม่ได้มีส่วนกั<wbr></wbr>บทางบ้านหนองกุง ไม่มีใครรู้จักจิตร” บัณฑิต จันทศรีคำ ผู้เขียนหนังสือ ‘วาระสุดท้ายแห่งชีวิตจิตรภูมิ<wbr></wbr>ศักดิ์’ กล่าว<br /> <br /> โดยบัณฑิตเล่าให้ฟังอีกว่า แม้แต่ในช่วง 2529 ที่มีโอกาสกลับไปลงพื้นที่รอยต่<wbr></wbr>อจังหวัดสกลนคร-อุดรธานีเพื่<wbr></wbr>อตามรอยจิตรภูมิศักดิ์ ณ เวลานั้นจิตรไม่ได้เป็นที่รู้จั<wbr></wbr>กหรือเป็นบุคคลสำคัญของตำบลเหมื<wbr></wbr>อนในปัจจุบัน<br /> <br /> จิตร ภูมิศักดิ์ เริ่มมีตัวตนในตำบลคำบ่อในราวปี 2530 เริ่มจากที่มีกลุ่<wbr></wbr>มสายธารวรรณกรรมจากจังหวัดยโสธร นำโดยพิเชษฐ์ ทองน้อย และสานิต มาสขาว สนใจติดตามชีวิตของจิตร ภูมิศักดิ์ เข้ามาในพื้นที่ โดยการเข้าหาพระมหาพงษ์สุริยา เจ้าอาวาสวัดประสิทธิ์สังวร หลังจากทางกลุ่มได้พูดคุยกั<wbr></wbr>บทางพระมหาพงษ์สุริยา ทำให้ท่านสนใจเรื่องราวของจิตร นำมาสู่การทำบุญทอดพระป่าสามั<wbr></wbr>คคีให้แก่จิตร และต่อมามีการขุดกระดูกของจิ<wbr></wbr>ตรขึ้นมาเป็นครั้งแรกเพื่อบรรจุ<wbr></wbr>ในเจดีย์ในปี 2533 โดยเจ้าอาวาสวัดประสิทธิ์สั<wbr></wbr>งวรเป็นผู้ดำเนินการต่างๆ อย่างเสร็จสรรพ จนในปีถัดมาภิรมย์ ภูมิศักดิ์ พี่สาวของจิตรได้เข้ามาทำการบู<wbr></wbr>รณะวัดประสิทธิ์สังวรเพื่อทำบุ<wbr></wbr>ญให้จิตรและขอซื้อที่ดินในจุดที<wbr></wbr>่จิตรเสียชีวิต จนเกิดการทำบุญเป็นประจำทุกปี<wbr></wbr>ในช่วงวันที่ 5 พฤษภาคม เรื่องราวสหายปรีชาก็เริ่มเป็<wbr></wbr>นที่คุ้นเคยของชาวบ้าน<br /> <br /> “ชาวบ้านมองจิตรเป็นคนมีความรู้ เป็นคนเขียนหนังสือ เขามองมุมนี้มากกว่า เขาไม่ได้มองมุมนักปฏิวัติ ชาวบ้านเลยเรียกว่าอาจารย์จิตร ซึ่งเรียกตามเจ้าอาวาสเพราะคนที<wbr></wbr>่เล่าเรื่องจิตรให้ชาวบ้านฟังคื<wbr></wbr>อเจ้าอาวาส กว่าจิตรจะมีตัวตนในชุมชนก็ใช้<wbr></wbr>เวลามากกว่า 20 ปี นับจากปีที่จิตรเสียชีวิต” บัณฑิต กล่าวเสริม<br /> <br /> ในปี 2543 จึงเกิดกิจกรรมงานรำลึ<wbr></wbr>กการจากไปของจิตร ภูมิศักดิ์ ขึ้นเป็นครั้งแรก มีการมอบที่ดินในจุดเสียชีวิ<wbr></wbr>ตของจิตรที่ภิรมย์ซื้อมาให้แก่<wbr></wbr>วัดประสิทธิ์สังวร จิตรจึงไม่ได้เป็นคนแปลกหน้<wbr></wbr>าของตำบลแห่งนี้อีกต่อไป<br /> <br /> “ผมมีโอกาสได้ลงไปบ้านหนองกุ<wbr></wbr>งในปี 2542 ผมได้ไปเห็นชาวบ้านไหว้เจดีย์จิ<wbr></wbr>ตร ภูมิศักดิ์กัน ก็เลยเดินไปคุยกับเขา ชาวบ้านเล่าให้ฟังว่าเจ้าพ่อจิ<wbr></wbr>ตรให้หวยแม่น ต้องไหว้เจ้าพ่อจิตรด้วยบุหรี่<wbr></wbr>เพราะว่าท่านชอบบุหรี่ นอกจากบุหรี่แล้วก็ต้องไหว้ด้<wbr></wbr>วยเบียร์ดาวแดงคือไฮเนเกน ใช้ยี่ห้ออื่นไม่ได้” สุธาชัย กล่าวในงานเสวนา 80 ปีจิตรภูมิ คณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิ<wbr></wbr>ทยาลัย 29 ตุลาคม 2553<br /> <br /> ส่วนกำนันแหลมต้องคอยหลบผู้<wbr></wbr>คนไปอยู่ที่อื่นเวลาจัดงานรำลึ<wbr></wbr>กจิตร มักจะมีคนจากต่างถิ่นที่มาร่<wbr></wbr>วมงานเข้าไปถามหากำนันที่บ้าน<br /> <br /> มาถึงในปี 2547 ที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคั<wbr></wbr>ญของตำนานจิตร ภูมิศักดิ์ในตำบลคำบ่อแห่งนี้ เมื่อสถานที่เสียชีวิตของจิตรถู<wbr></wbr>กพัฒนาให้เป็นแหล่งประวัติ<wbr></wbr>ศาสตร์ท้องถิ่น มีการดำเนินการปรับปรุงภูมิทั<wbr></wbr>ศน์บริเวณนั้น มีการปรับปรุงเส้นทาง สร้างศาลาพักร้อน ห้องน้ำ ซึ่งได้รับอนุมัติงบประมาณจากผู<wbr></wbr>้ว่าราชการจังหวัดสกลนคร และในวันที่ 5 พฤษภาคมของปีเดียวกันผู้ว่<wbr></wbr>าราชการจังหวัดสกลนคร องค์การบริหารส่วนจังหวัด และองค์การบริหารส่วนตำบลคำบ่อ ร่วมกันจัดงานรำลึก 38 ปีแห่งการเสียชีวิตของจิตร ภูมิศักดิ์ จนเป็นจุดเริ่มต้นที่ อบต. เป็นเจ้าภาพจัดงานรำลึ<wbr></wbr>กการจากไปของนักปฏิวัติผู้นี้<wbr></wbr>ในปีต่อๆ มา และแปรเปลี่ยนเป็นส่วนหนึ่<wbr></wbr>งของคำขวัญประจำเทศบาลตำบลคำบ่<wbr></wbr>อที่ว่า<br /> <br /> ‘ภูไทคำบ่อ งามละออผ้าไหม น้ำตกใสแม่คำดี ม้วยชีวีจิตรภูมิศักดิ์'<br /> <br /> ท่ามกลางกระแสที่รัฐส่งเสริ<wbr></wbr>มการสร้างประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การตายของจิตรถูกมองเป็นจุดสำคั<wbr></wbr>ญของประวัติศาสตร์ท้องถิ่น จากผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ที่<wbr></wbr>เป็นภัยต่อความมั่นคงของรั<wbr></wbr>ฐกลายมาเป็นบุคคลที่รัฐท้องถิ่<wbr></wbr>นส่งเสริมให้รำลึกถึง เด็กในโรงเรียนแถบนั่นต่างก็ต้<wbr></wbr>องเรียนเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิ<wbr></wbr>ตของจิตร หลังที่รัฐมีการส่งเสริมการจั<wbr></wbr>ดทำหลักสูตรท้องถิ่น บ้านหนองกุงแห่งนี้ได้ต้อนรับผู<wbr></wbr>้คนต่างถิ่นหลั่งไหลเดินมาเพื่<wbr></wbr>อศึกษาตามรอยชีวิตของปั<wbr></wbr>ญญาชนคนสำคัญคนนี้อย่างไม่<wbr></wbr>ขาดสาย<br /> <br /> “รัฐมองจิตรเปลี่ยนไป ด้วยบริบทสังคมที่คลี่คลายลง สงครามเย็นได้สิ้นสุดไปแล้ว ยิ่งมีการเมืองท้องถิ่นเข้ามาก็<wbr></wbr>ทำให้ท้องถิ่นสามารถจั<wbr></wbr>ดการอะไรพวกนี้ได้ รัฐส่วนกลางอาจจะยังไม่เปลี่<wbr></wbr>ยนมุมมองเกี่ยวกับจิตรก็ได้ แต่รัฐท้องถิ่นเปลี่ยนไปแน่ ไม่ว่าจะเปลี่ยนด้วยอะไรก็ตาม แต่มันเปลี่ยน ตั้งแต่ที่ผมลงไปที่หนองกุงครั้<wbr></wbr>งแรกจนถึงทุกวันนี้ที่มีอะไรต่<wbr></wbr>างๆ มากมายที่ผมก็คิดไม่ถึงเหมือนกั<wbr></wbr>น ถ้าจะให้เครดิตก็คงต้องให้เครดิ<wbr></wbr>ตกับเจ้าอาวาสในวันนั้น” บัณฑิตทิ้งท้าย</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <br /></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <strong>โปรดติดตาม</strong></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <strong>สัมภาษณ์ ‘ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์’ บุหรี่ที่หายไปของจิตร ภูมิศักดิ์ </strong></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: 'Open Sans', sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.8571px; margin: 10px;"> <strong>ที่นี่ เร็วๆ นี้</strong></div> </div> <div> <strong><br /></strong></div>

รายงาน: 50 ปีการจากไปของ จิตร ภูมิศักดิ์ จาก ‘ผีใบ้หวย’ สู่ ‘อาจารย์จิตร’

รายงาน: 50 ปีการจากไปของ จิตร ภูมิศักดิ์ จาก ‘ผีใบ้หวย’ สู่ ‘อาจารย์จิตร’ Posted: 04 May 2016 04:55 AM PDT  (อ้างอิงจากอีเมล์ข่าว เว...

อ่านเพิ่มเติม »